Rozdział 1. Historia gminy Wapienica



Założycielami Wapienicy byli koloniści niemieccy. Pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1568 roku. Początkowo nazywała się Łopienica – od rzeki o tej samej nazwie, która swoje określenie zawdzięczała nadbrzeżnej szacie roślinnej – łopianom. Obecna nazwa pojawiła się dopiero w XIX w. i uważa się, że ma ona związek z piecami wapiennymi, które były w tym rejonie bardzo popularne.

Wapienica najpierw należała do szeroko rozległej gminy Starego Bielska. W XIII i XIV w., gdy sąsiednie wioski – Stare Bielsko, Międzyrzecze i Kamienica – zamieszkane były przez kolonistów niemieckich, Wapienica leżała jeszcze w ciszy leśnej. Do 1572 roku znajdowała się w posiadaniu Książąt Cieszyńskich.

W XVII w. przybyła nowa fala kolonistów niemieckich, która zajęła tę bogatą w drzewo miejscowość. Sto lat trwał proces zorganizowania gminy. W 1780 roku odłączono ją od Starego Bielska. Niedługo potem nastąpiła zmiana własności Księstwa Bielskiego. Książę Franciszek z Sułkowskich doprowadził do utraty większej jego części. Również w Wapienicy w ręce kolonistów przeszły w ten sposób wielkie przestrzenie.

Przypadający na XIX w. rozwój bielskiego przemysłu nie ominął również Wapienicy. Kilku jej obywateli założyło w tym czasie do spółki większe przedsiębiorstwa. Powstały dwie nowe fabryki sukiennicze (nr 71 i 72). Zbudowano również młyn i tartak. W 1888 roku stworzono kolej relacji Bielsko – Cieszyn – Frydek. W 1894 roku na dworcu kolejowym zorganizowano siedzibę urzędu telegraficznego i pocztowego, a następnie zainstalowano telefon. Bogactwa źródeł wapienickich zostały wykorzystane przez miasto Bielsko. W 1895 roku zbudowano szereg studni pełniących funkcję magazynów wody oraz rurociąg wzdłuż drogi powiatowej i cesarskiej w kierunku Cieszyna. Założono także Straż Pożarną i wzniesiono Strażnicę. W 1896 roku powstała kasa oszczędnościowo-pożyczkowa. Pod koniec XIX w. i na początku XX obserwujemy dynamiczny rozwój gminy. W latach 20-tych powstały tu nowe fabryki: Wapienickie Zakłady Przemysłowe, Fabryka Pił, Zakłady Tarcz Ściernych. Rozbudowano również Fabrykę Sukna. Fabrykę Części Samochodowych przemianowano na Fabrykę Śrub, a następnie na Fabrykę Kos.

W 1930 roku, według spisu ludności, Wapienica liczyła 838 osób – 88 % narodowości niemieckiej i 12 % Polaków. Wśród nich największą grupę tworzyli ewangelicy (70 %). Zdecydowanie mniej było katolików (29 %) i żydów (1 %).