Rozdział 2. Początki szkolnictwa w Wapienicy



Pierwsza szkoła w Wapienicy powstała z inicjatywy jej mieszkańców w 1817 roku. Była to jednoklasowa prywatna szkoła niemiecka. W tym samym roku rozpoczęto budowę nowej siedziby placówki. Składała się ona z izby lekcyjnej, która mogła pomieścić 50 dzieci, oraz jednoizbowego mieszkania dla nauczyciela.

Pierwszym zatrudnionym pedagogiem był pisarz gminny – Johann Kobiela. Jego nazwisko jest polskie, choć trudno powiedzieć, jakiej był narodowości. Dopiero w 1861 roku do Wapienicy przybył wykwalifikowany nauczyciel mianowany przez Krajową Radę Szkolną.

W 1865 roku zakupiono dla szkoły 7 morgów gruntu, zapisując tę „realność” na własność tzw. Ewangelickiej Gminy Szkolnej w Wapienicy. W następnym roku wzniesiono już murowany, parterowy budynek z jedną salą lekcyjną i trzyizbowym mieszkaniem dla nauczyciela.

Wapienica należała do obwodu Szkoły Publicznej w Kamienicy i z tego tytułu musiała ponosić część kosztów jej utrzymania. Dlatego czyniono usilne starania o upaństwowienie własnej szkoły prywatnej. Zostały one uwieńczone powodzeniem w 1873 roku, kiedy to Krajowa Rada Szkolna w Opawie wydała decyzję o upaństwowieniu placówki. Nauczyciele, którzy w niej pracowali, pochodzili z Bielska i okolic. Wybierani byli przez gminę, a mianowani przez Krajową Radę Szkolną. Większość pedagogów posiadała niemiecką narodowość.

Przez 75 lat szkoła w Wapienicy była placówką jednoklasową, a więc o niskim poziomie nauczania. W 1892 roku dobudowano do gmachu szkolnego piętro, na którym urządzono drugą izbę lekcyjną, mieszkanie dla nauczyciela oraz kancelarię. W tymże roku w szkole uczyło się 127 dzieci. Dwuklasowy poziom organizacyjny istniał do 1911 roku, kiedy to utworzono klasę trzecią. W roku szkolnym 1920/1921 powstała klasa czwarta. Było to możliwe dzięki nawiązaniu współpracy z fabrykantami niemieckimi z Bielska i Wapienicy przez ówczesnego kierownika szkoły – Karla Pindera.

Obserwując początki szkolnictwa w Wapienicy, można odnieść wrażenie, że w miejscowości tej mieszkali sami Niemcy. Nic bardziej mylnego. Osiedleni tu Polacy z konieczności musieli uczęszczać do szkoły niemieckiej. W 1910 roku powstała prywatna polska szkoła Towarzystwa Szkoły Ludowej w Jaworzu Średnim. Jej nauczycielami byli wyłącznie Polacy, wychowankowie polskich seminariów nauczycielskich. Odwiedzali oni rodziny polskie w Wapienicy oraz Jaworzu Średnim i werbowali młodzież do polskiej szkoły. Sporo dzieci polskich z Wapienicy zaczęło uczęszczać właśnie do tej placówki.